Wat zijn de windpokken?

Wat is het ziektebeloop en wat zijn de klachten?

De ziekte begint vaak met symptomen die lijken op een milde verkoudheid, gevolgd door:

• Lichte koorts en algemeen ziek zijn.

• Huiduitslag: Kleine rode bultjes die veranderen in jeukende, met vocht gevulde blaasjes die vervolgens weer indrogen. De blaasjes jeuken vaak en kunnen overal op het lichaam voorkomen, dus ook in de mond, genitale regio en op de (behaarde) hoofdhuid.

• Korstjes: Zodra de blaasjes zijn ingedroogd ontstaan er korstjes. Het is typisch bij varicella dat er verschillende stadia van de blaasjes te zien zijn op het lichaam, dus zowel blaasjes met vocht als ook korstjes en rode bultjes. De blaasjes veranderen doorgaans heel snel in kortsjes en de uitslag kan zich dan ook snel verspreiden.

• De klachten duren gemiddeld 7 tot 10 dagen.

Besmettelijkheid en school, creche of vakantie

Uw kind is al besmettelijk 2 dagen voor het ontstaan van de blaasjes totdat alle blaasjes ingedroogd zijn.

Volgens de huidige richtlijnen, mag uw kind wel naar school met de windpokken als hij zich goed voelt en geen koorts heeft.

Kleinere kinderen die gewoonlijk naar de creche gaan, mogen dat echter bij de windpokken niet. Zij moeten thuisblijven totdat alle blaasjes zijn ingedroogd.

Zolang uw kind zich in de besmettelijke fase zit, mag uw kind niet in het vliegtuig. Zijn de blaasjes al wel helemaal ingedroogd en heeft u een vliegvakantie gepland? Dan is het verstandig om een afspraak te maken met de kinderarts voor een attest dat de besmettelijke periode voorbij is. Dit attest kan echter enkel opgemaakt worden als alle blaasjes ook daadwerkelijk in zijn ingedroogd.

Wat is de behandeling van windpokken?

De behandeling bij de windpokken is gericht op het verlichten van de klachten en het voorkomen van verdere infecties:

• Koortswerende medicatie: tegen de koorts of ongemak mag u paracetamol (Dafalgan/Perdolan) toedienen. U mag echter GEEN Ibuprofen geven (dus geen Nurofen/Perdofen). Dit verhoogt namelijk de kans op complicaties.

• Indrogende spray: Gebruik deze spray om de blaasjes sneller te doen indrogen en de jeuk te stillen.

• Herstellende creme: Zodra de korstjes volledig zijn afgevallen, kunt u een litteken creme gebruiken (zoals Cicaplast of Cicalfate) gebruiken om het herstel van de huid te bevorderen en littekens te voorkomen.

• Verlichting van de jeuk: Een ouderwetse methode om de jeuk te stillen is om uw kind te baden in een badje met havermout. Ook kunt u jeuk stillende medicatie geven zoals Fenistil. Hoewel dit middel verkrijgbaar is zonder voorschrift, is het altijd raadzaam om het met de arts te overleggen.

Wanneer een arts raadplegen en wat zijn de complicaties?

Het is raadzaam om bij een (vermoeden van) windpokken een arts te bezoeken. De arts kan bevestigen of het inderdaad om varicella gaat of om een andere kinderziekte met vlekjes (zoals hand-, voet- en mondziekte of impetigo).

Alarmsymptomen

• Koorts: Uw kind langer dan 3 dagen koorts heeft, de koorts zeer hoog is of na een koortsvrije periode plots opnieuw stijgt.

• Drinkgedrag: Uw kind minder dan de helft drinkt van de gebruikelijke hoeveelheid of minder dan 3 keer per dag plast.

• Gedrag: Uw kind suf of erg lusteloos is, kreunt, of zich duidelijk anders gedraagt dan normaal.

• Ademhaling: Uw kind benauwd is, zeer veel hoest of een snelle ademhaling heeft.

• Huidinfectie: De huid rondom de blaasjes erg rood, gezwollen of pijnlijk wordt (mogelijk teken van een bacteriële infectie).

Mogelijke complicaties

Hoewel de meeste kinderen vlot herstellen, kunnen er in zeldzame gevallen complicaties optreden. Het herkennen hiervan is cruciaal voor een tijdige behandeling:

• Bacteriële huidinfecties: Door het krabben kunnen bacteriën (zoals staphylokokken of streptokokken) de blaasjes infecteren. Let op: Het gebruik van ontstekingsremmers zoals Nurofen (Ibuprofen) verhoogt het risico op diepe, ernstige huidinfecties aanzienlijk.

• Uitdroging: Pijnlijke blaasjes in de mond en keel kunnen ervoor zorgen dat een kind weigert te drinken.

• Longontsteking (Pneumonie): Dit komt vaker voor bij volwassenen of kinderen met een verzwakte weerstand, maar vereist altijd snelle medische opvolging.

• Neurologische complicaties: In zeer zeldzame gevallen kan het virus een ontsteking van de kleine hersenen (ataxie) of een hersenvliesontsteking veroorzaken. Dit uit zich vaak door evenwichtsstoornissen, verwardheid of een stijve nek.

Voor wie zijn de windpokken gevaarlijk?

Hoewel infecties met varicella bij gezonde kinderen meestal zonder complicaties verlopen, is extra voorzichtigheid geboden bij de volgende risicogroepen:

• Zwangere vrouwen: Indien een zwangere vrouw de windpokken zelf nooit heeft doorgemaakt, kan een besmetting risico's inhouden voor zowel de moeder (longontsteking) als het ongeboren kind. Neem bij contact met een besmet persoon onmiddellijk contact op met uw gynaecoloog of huisarts.

• Pasgeboren baby's: Hun immuunsysteem is nog niet volledig ontwikkeld. Indien u een ouder kind met windpokken heeft en op het punt staat te bevallen, of een pasgeboren baby in huis heeft, is het raadzaam om de kinderen zo veel mogelijk fysiek te scheiden. Borstvoeding biedt enige bescherming via de antistoffen van de moeder (indien zij de ziekte heeft gehad), maar vervangt voorzichtigheid niet. Maak in deze situatie altijd een afspraak met de kinderarts voor gericht advies.

• Niet-gevaccineerde volwassenen: Volwassenen die de ziekte als kind niet hebben doorgemaakt, worden vaak veel zieker dan kinderen en hebben een aanzienlijk grotere kans op complicaties zoals een virale longontsteking.

• Personen met een verminderde afweer: Dit geldt voor kinderen en volwassenen met een verzwakt immuunsysteem, bijvoorbeeld door een aangeboren afwijking, behandeling met chemotherapie of het langdurig gebruik van zware cortisonen.

• Patiënten met ernstig eczeem: Zij kunnen een uitgebreidere en pijnlijkere vorm van de huiduitslag ontwikkelen die gevoeliger is voor bacteriële infecties.

Bescherming tegen windpokken

Nadat een kind de windpokken heeft doorgemaakt, is het via het natuurlijke afweersysteem normaal gezien voor de rest van zijn leven beschermd. Het lichaam heeft dan zelf de nodige antistoffen aangemaakt.

In sommige landen, zoals Duitsland en de Verenigde Staten, wordt er standaard gevaccineerd tegen windpokken. In België zit dit vaccin momenteel nog niet in het vaste vaccinatieprogramma van de overheid (Kind & Gezin), maar u kunt dit uiteraard altijd met uw kinderarts bespreken en ervoor kiezen om uw kind wel te vaccineren.

Mogelijke voordelen van vaccinatie:

• Geen ziekteverzuim: Uw kind wordt niet ziek, waardoor het niet een week of langer thuis moet blijven van de opvang of school.

• Geen ongemak: U bespaart uw kind de hevige jeuk en de kans op blijvende littekens door krabben.

• Veiligheid voor anderen: U voorkomt dat uw kind anderen besmet die ernstig ziek kunnen worden (zoals baby's of zwangere vrouwen).

• Minder kans op complicaties: Het risico op zeldzame, ernstige infecties wordt bijna volledig uitgesloten.

Mogelijke nadelen van vaccinatie:

• Kosten: Het vaccin is op eigen kosten (hoewel de meeste mutualiteiten een deel terugbetalen). Er zijn twee dosissen nodig voor volledige bescherming en iedere dosis kost rond de 50 euro.

• Prikjes: Het blijft een extra vaccinatiemoment voor uw kind. U kunt de vaccinatiepijn (gedeeltelijk) wegnemen met verdovende pleisters.

• Milde reactie: Sommige kinderen kunnen na de prik een beetje koorts of enkele lichte vlekjes krijgen.

• Onduidelijkheid over duur bescherming: Er is momenteel nog geen duidelijkheid over of het vaccin levenslange bescherming biedt, of dat uw kind op volwassen leeftijd nog een dosis nodig zal hebben. Als blijkt dat hij een extra dosis op de leeftijd van bijvoorbeeld 30 jaar nodig heeft, en deze zou vergeten, dan is de kans op complicaties wel groter als hij het op dat moment doormaakt.

Wanneer raden wij het vaccin zeker aan?

Hoewel het vaccineren tegen windpokken uiteraard een persoonlijke beslissing van de ouders is, raden wij het echter in de onderstaande gevallen aan:

• Kinderen met ernstig eczeem: Zij hebben een veel grotere kans op pijnlijke huidinfecties tijdens de windpokken.

• Tieners en volwassenen: Wie de ziekte als kind niet heeft gehad, kan op latere leeftijd veel zieker worden.

• Gezinnen met kwetsbare personen: Als er iemand in huis woont met een sterk verminderde afweer.