Wat is vaccinatie en waarom vaccineren?

Wanneer het lichaam in contact komt met een ziekteverwekker, wordt het vaak ziek. Tijdens deze periode maakt het lichaam afweercellen aan, zodat het bij een volgende blootstelling sneller en gerichter kan reageren. Zo kan het lichaam de ziekte bestrijden zonder opnieuw ziek te worden.

Bij relatief onschuldige infecties, zoals verkoudheden, vormt dit meestal geen probleem. Bij ziekten die ernstig of zelfs levensbedreigend kunnen zijn, willen we liever dat een kind die ziekte niet doormaakt, terwijl het lichaam wél leert hoe het zich kan beschermen.

Vaccinatie werkt door het toedienen van een stof die het afweersysteem activeert, alsof het lichaam met de ziekte in contact is geweest, maar zonder dat het kind de ziekte zelf doormaakt.
Deze stoffen kunnen bestaan uit levend verzwakte microben, gedode microben of specifieke onderdelen van een microbe. Zo leert het afweersysteem de ziekte herkennen, zonder de risico’s van een echte infectie.

In het Belgische vaccinatieprogramma worden kinderen gevaccineerd tegen ziekteverwekkers waarvan we weten dat de ziekte in sommige — soms zeldzame — gevallen ernstig kan verlopen of levensbedreigend kan zijn.

Sommige ouders of grootouders hebben deze ziekten zelf doorgemaakt in hun kindertijd en zijn daar niet ernstig ziek van geworden, bijvoorbeeld bij mazelen. Dat kan perfect kloppen. De kans op een ernstig verloop is vaak klein, maar wordt door de overheid te groot geacht om het risico te nemen. Vaccinatie is daarom gericht op bescherming tegen ziekten die meestal mild verlopen, maar bij een minderheid ernstige gevolgen kunnen hebben.

Hoe verloopt het vaccinatieprogramma?

Het Belgische vaccinatieprogramma is opgebouwd als een leeftijdsgebonden opvolging. Vaccins worden aangeboden op momenten die aansluiten bij de ontwikkeling van het afweersysteem en bij het risico op bepaalde infecties.

In het eerste levensjaar ligt de focus op bescherming tegen infecties die bij jonge kinderen ernstiger kunnen verlopen. Later volgen bijkomende vaccinaties en herhalingsvaccins om de bescherming te behouden wanneer kinderen ouder worden en meer in contact komen met andere kinderen.

Uw kind kan het volledige vaccinatieprogramma doorlopen bij De Kindermolen, maar u kunt ook terecht bij Kind en Gezin voor de meeste vaccins.

Het programma wordt regelmatig geëvalueerd en kan in de loop der tijd veranderen afhankelijk van nieuwe inzichten of verandering in uitbraken van bepaalde ziekten.

Vaccinatie pijn verzachten

Vaccinatie kan spannend zijn. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de pijn en stress te verminderen.

Bij jonge baby’s

  • Kom niet met een lege maag

  • Borstvoeding of een flesje tijdens het vaccineren kan helpen

  • We gebruiken een aangepaste priktechniek om de pijnprikkel te verminderen

Bij oudere baby’s en kinderen

  • Afleiding werkt vaak het best

  • Een rustige ouder helpt

  • Bellen blazen, een boekje of favoriet speelgoed kan helpen

Plaatselijke verdoving
De huid kan vooraf plaatselijk verdoofd worden met Emla-crème (circa 7 euro op voorschrift).

Aanbrengen minimaal één uur vooraf, volgens de instructies.

Samen proberen we vaccinatie zo rustig, voorspelbaar en zo min mogelijk pijnlijk te laten verlopen.

Bijwerkingen van vaccinaties: Wat is normaal?

De meest voorkomende bijwerking na een vaccinatie is koorts. Dit is een volkomen normale reactie van het afweersysteem; het lichaam is immers druk bezig met het aanmaken van afweerstoffen. Niet elk kind ontwikkelt koorts. Sommige kinderen voelen zich simpelweg wat ongemakkelijk, zijn hangerig of wenen meer dan gewoonlijk. Ook dit is heel normaal en trekt snel weer weg.

Pijn, roodheid of een harde bult na de prik

Soms kan de arm of het been waarin het vaccin is gezet pijnlijk, rood of gezwollen zijn. Een harde bol of verharding onder de injectieplaats komt ook regelmatig voor. De roodheid verdwijnt meestal binnen enkele dagen, maar die harde verharding kan soms enkele weken tot zelfs maanden voelbaar blijven. Dit kan geen kwaad.

Wat te doen bij koorts of pijn na een vaccinatie?

Is uw kind ongemakkelijk of maakt het koorts? Dan mag u de volgende medicatie geven op basis van het gewicht van uw kind:

  • Paracetamol (Perdolan): Mag altijd (reken de dosis correct uit op basis van het gewicht).

  • Ibuprofen (Nurofen): Enkel vanaf de leeftijd van 3 maanden én een gewicht van meer dan 6 kg.

Wanneer contact opnemen met de kinderarts?

Blijft de koorts langer dan 48 uur aanhouden? Of merkt u bijkomende symptomen op zoals ontroostbaar huilen, sufheid of opvallend minder drinken? Dan is het belangrijk om uw kind kort te laten nakijken door de arts via een raadpleging;

Vragen over vaccinatie of vaccinatie twijfel

Sommige ouders twijfelen over vaccinatie of kiezen ervoor hun kind niet te laten vaccineren. Die keuze respecteren wij altijd.

Wij proberen daarom om een zo open en veilig mogelijke sfeer te creëren tijdens onze consultatie en gaan hier graag samen het gesprek aan. Samen kunnen we bekijken of er bijvoorbeeld alternatieven zijn die beter passen bij uw visie, zoals een aangepast vaccinatieschema of later beginnen met de vaccinaties. Ook kunt u ervoor kiezen enkel het wettelijk verplichte vaccin (polio) te geven.


Twijfelt u over vaccineren of hebben jullie vragen over bijwerkingen? Boek een extra afspraak in bij de kinderarts om dit te bespreken. Op deze manier is er alle tijd om uitgebreid in gesprek te gaan en om een oplossing te vinden die het best past bij jullie visie.

Extra vaccinaties buiten het reguliere programma

Buiten het reguliere vaccinatieprogramma om zijn er een aantal extra vaccins die gegeven kunnen worden. Sommige ouders kiezen ervoor om deze vaccins te geven omdat zij graag zoveel mogelijk risico op een vermijdbare infectie willen verkleinen. Anderen kiezen er juist voor omdat in hun land van herkomst het vaccin wèl in het standaardprogramma zit (denk aan Bexsero in de meeste landen in Europa of aan het Varilrix-vaccin in de VS).

Deze vaccins worden niet door Kind en Gezin toegediend, maar wel bij de kinderarts. De vaccins dienen aangekocht te worden bij de apotheek en als ouder heeft u daarvoor een voorschrift nodig.

Hieronder vind u een overzicht van de optionele vaccins.

Twijfelt u? De kinderarts kan u altijd helpen en advies geven in het maken van de keuze die het beste bij jullie situatie past.

    • Wat: Beschermd tegen Meningokokken type B, een bacterie die onder andere ernstige ziekten zoals een hersenvliesontsteking kan veroorzaken

    • Programma: Zit in Belgie niet in het vaccinatieprogramma, omdat de kans op een infectie op basis van Meningokokken type B relatief laag is en dit de kosten niet dekt om het vaccin voor alle kinderen gratis aan te bieden vanuit de overheid. In andere Europese landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Italië zit Bexsero wel in het programma.

    • Schema: 2 dosissen in het eerste levensjaar (vanaf de leeftijd van 8 weken) en nadien nog een booster dosis op de leeftijd van 1 jaar. Indien het kind pas op oudere leeftijd de eerste dosis krijgt, dan kan het schema afwijken.

    • Kostprijs: Circa € 85 euro per vaccin. Totaal (3 dosissen) € 255,00.

    • Wat: Beschermt tegen Varicella (windpokken). Dit voorkomt niet alleen de ziekte en de jeuk, maar ook zeldzame complicaties zoals zware huidinfecties of longontsteking.

    • Programma: In België is dit een vrije keuze. Het wordt standaard gegeven in landen zoals de Verenigde Staten en Duitsland. Wij raden dit extra aan bij kinderen met ernstig eczeem of kwetsbare gezinsleden.

    • Schema: 2 dosissen met een interval van minstens 4 tot 6 weken.

    • Kostprijs: Circa € 50 per dosis. Totaal (2 dosissen): € 100,00.

    • Wat: Beschermt tegen Hepatitis A (besmettelijke geelzucht), een leverontsteking die wordt verspreid via besmet voedsel, water of nauw contact.

    • Programma: Wordt niet standaard aangeboden omdat het risico in België laag is. Het is echter sterk aanbevolen voor kinderen die reizen (ook naar landen rond de Middellandse Zee) of in contact komen met risicogroepen.

    • Schema: 2 dosissen. De tweede dosis (na 6-12 maanden) biedt een zeer langdurige bescherming van minstens 30 jaar.

    • Kostprijs: Circa € 45 per dosis. Totaal (2 dosissen): € 90,00.

    • Wat: Beschermt tegen 20 types Pneumokokken. Dit is een bredere bescherming dan het standaard gratis vaccin (Prevenar 13 of Vaxneuvance), dat tegen 13 of 15 types beschermt.

    • Programma: Ouders kunnen hiervoor kiezen als zij hun kind willen beschermen tegen de extra bacteriestammen die niet in het gratis aanbod van de overheid zitten.

    • Schema: Meestal 3 dosissen (8 weken, 12 weken en 12 maanden). Bij premature baby's kan een schema van 4 dosissen aangewezen zijn.

    • Kostprijs: Circa € 75 per dosis. Totaal (3 dosissen): € 225,00.